Ερώτηση Π. Πέρκα: «Πώς οι χειρισμοί της κυβέρνησης για τη διάσωση της Aegean οδήγησαν σε απώλεια εκατομμυρίων ευρώ για το δημόσιο»

Ερώτηση

προς τους κ.κ. Υπουργούς:

– Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών

– Υποδομών & Μεταφορών

Θέμα: «Πώς οι χειρισμοί της κυβέρνησης για τη διάσωση της Aegean οδήγησαν σε απώλεια εκατομμυρίων ευρώ για το δημόσιο»

Πέντε χρόνια έπειτα από την κρατική ενίσχυση της Aegean με 120 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο της πανδημίας, σχετική απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποκαλύπτει ότι το ελληνικό δημόσιο, ζημιώθηκε με εκατομμύρια ευρώ, εξαιτίας των χειρισμών της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.

Ειδικότερα, το ιστορικό της υπόθεσης έχει ως εξής:

• Την άνοιξη του 2020, η αεροπορική εταιρία Aegean ζήτησε κρατική ενίσχυση, λόγω των ζημιών που είχε υποστεί από την πανδημία. Μάλιστα, ο Πρόεδρός της, Ευτύχης Βασιλάκης, δήλωνε τότε ότι δε θεωρεί αποτελεσματικό μέτρο να δοθεί κάποιο αντάλλαγμα στο κράτος για την ενίσχυση αυτή, ενώ πρόσθετε ότι αν δε λάβει βοήθεια από το κράτος, θα προχωρήσει σε συρρίκνωση της εταιρίας, με συνέπεια την απώλεια πολλών και σημαντικών θέσεων εργασίας. Δηλαδή, είχαμε το παράδοξο εκείνος που ζητά την κρατική βοήθεια, να βάζει και όρους στη διαχείριση των εκατομμυρίων που θα δοθούν.
• Η κυβέρνηση της ΝΔ, για άλλη μια φορά πλήρως ταυτιζόμενη με τα ιδιωτικά συμφέροντα, έδωσε 120 εκ. ευρώ ‘ζεστό χρήμα’ στην Aegean, χωρίς καμία εγγύηση για το ελληνικό δημόσιο και χωρίς καμία εξασφάλιση για τους εργαζομένους, αφού η συμφωνία δεν περιλάμβανε ρήτρα απασχόλησης.
• Το δημόσιο, σε αντάλλαγμα της βοήθειας, έλαβε δικαιώματα προαίρεσης για την απόκτηση μετοχών της Aegean, ή αλλιώς τίτλους κτήσης επί των μετοχών (warrants). Στην ουσία έλαβε δικαιώματα έναντι των χρημάτων που δόθηκαν, με υψηλό ριψοκίνδυνο χαρακτήρα, τα οποία δεν εγγυώνταν επ’ ουδενί τα χρήματα του κράτους. Την περίοδο εκείνη, είχαμε επανειλημμένα ρωτήσει τους συναρμόδιους Υπουργούς για το πώς εξασφαλίζεται το δημόσιο, σε περίπτωση πτώχευσης της αεροπορικής εταιρίας, χωρίς φυσικά να λάβουμε ποτέ απάντηση, αφού και οι ίδιοι οι Υπουργοί γνώριζαν ότι εξασφάλιση δεν υπήρχε.
• Σημειώνεται ότι η εξαγορά δεν έγινε με την τρέχουσα τιμή της μετοχής, αλλά με τιμή χαμηλότερη από αυτήν στην οποία διαπραγματευόταν στο Χρηματιστήριο την ημερομηνία μετατροπής των warrants. Κι αν κάποιος αναρωτιέται το λόγο, η απάντηση είναι απλή. Αν η εξαγορά γινόταν με βάση τα 4 ευρώ περίπου ανά μετοχή, που ήταν η τρέχουσα τιμή, το δημόσιο, με τα 120 εκ. ευρώ θα μπορούσε να κατέχει το 40% των μετοχών, γεγονός που θα το καθιστούσε τον απόλυτο κυρίαρχο, αφού η συμμετοχή του μεγαλύτερου μετόχου της Aegean, του κ. Βασιλάκη, ανέρχεται σε ποσοστό περίπου 37%.
• Την ίδια στιγμή, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, για να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες ζημιές των αερομεταφορέων κατά την πανδημία, λόγω της κατακόρυφης πτώσης της επιβατικής κίνησης, προσέφεραν κρατική στήριξη, αλλά με το κράτος να λαμβάνει μερίδιο στις εταιρίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Γερμανία, όπου η κυβέρνηση, σε αντάλλαγμα της κρατικής στήριξης, έλαβε 20% των μετοχών της Lufthansa, εκπροσώπηση στο Διοικητικό Συμβούλιο με 2 άτομα, δικαίωμα βέτο/αρνησικυρίας, ενώ υποχρέωσε τη διοίκηση σε μείωση των μπόνους των στελεχών.
• Υπενθυμίζεται ότι το ποσό των 120 εκ. ευρώ δεν ήταν η πρώτη βοήθεια που έλαβε η Aegean από το κράτος, αφού ενισχύθηκε επίσης με τα εξής μέτρα: i) Μείωση του ΦΠΑ στις μεταφορές στο 13%, ii) Κράτησε για μήνες ‘όμηρους’ τους επιβάτες, αφού όρισε αρχικά ως υποχρεωτική τη λήψη voucher για τις πτήσεις που ακυρώθηκαν – διάταξη που ψήφισε η κυβέρνηση της ΝΔ, ενώ αντίκειται στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς και στο Σύνταγμα της χώρας. Χρειάστηκε να παρέμβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να επιστραφούν τα χρήματα στους επιβάτες. iii) Αποζημίωση 20 ευρώ/θέση συν ΦΠΑ για συγκεκριμένους μήνες, για εμπορικές πτήσεις και για τις άγονες γραμμές, iv) Ειδικός συντελεστής 15% για το πτητικό προσωπικό, v) Μείωση των κρατικών τελών στα αεροδρόμια, vi) Μείωση των τελών στα καύσιμα, vii) Επιδότηση του συνόλου των ασφαλιστικών εισφορών (εργοδότη και εργαζομένου) για το χρόνο που δεν απασχολούνταν οι εργαζόμενοι, viii) Έκπτωση 40% στα ενοίκια
• Σε ό,τι αφορά τα warrants, το δημόσιο, αντί να περιμένει μέχρι το 2026 που είχε το δικαίωμα για να αποκτήσει το 10% περίπου του μετοχικού κεφαλαίου της Aegean, επέλεξε να το κάνει νωρίτερα κι ενώ βάσει εκτιμήσεων, η μετοχή θα συνέχιζε να ανεβαίνει. Είναι γεγονός ότι η συμφωνία προέβλεπε πως η διάσωση της Aegean δε θα είχε ουδέτερο αποτέλεσμα για τα δημόσια ταμεία. Η κυβέρνηση όμως θα μπορούσε να μειώσει τη ζημιά του δημοσίου, αν επέλεγε να ασκήσει το δικαίωμα απόκτησης του μετοχικού κεφαλαίου την κατάλληλη στιγμή.
• Τελικά, από τα 120 εκ. ευρώ που έδωσε το δημόσιο, επιστράφηκαν περίπου 85 εκ. ευρώ. Φυσικά, αυτό παρουσιάστηκε ως μεγάλη επιτυχία από τον Κ. Μητσοτάκη, αφού διαφημίστηκε ότι και ο εθνικός αερομεταφορέας της χώρας σώθηκε, και το δημόσιο θα πάρει πίσω 85 εκ. ευρώ. Στην πραγματικότητα, ο μόνος που θα έπρεπε να πανηγυρίζει είναι η Aegean, η οποία μετά από την κρατική ενίσχυση, κατέγραψε μεγάλη κερδοφορία, με τα κέρδη της να αυξάνονται περίπου κατά 80% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
• Ακόμα όμως και σ’ αυτό το ζημιογόνο για το δημόσιο πλαίσιο, η κυβέρνηση με τους χειρισμούς της ‘φρόντισε’ η ζημιά για τα δημόσια ταμεία να είναι διογκωμένη κατά 4.26 εκ. ευρώ. Όπως περιγράφεται στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον απολογισμό εσόδων-εξόδων και τον ισολογισμό έτους 2024, σε σχέση με την άσκηση των τίτλων κτήσης μετοχών (warrants) της Aegean, αποτιμήθηκε εσφαλμένα η αγοραία αξία των τίτλων, με αποτέλεσμα 4.26 εκ. υποεκτίμηση σε βάρος του δημοσίου.
• Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Ν4772/2021 (Άρ.30, παρ.3), η αγοραία αξία των warrants υπολογίζεται με βάση τη μέση σταθμισμένη χρηματιστηριακή τιμή της μετοχής κατά τις τελευταίες 60 ημέρες διαπραγμάτευσης πριν από την ημερομηνία δήλωσης πρόθεσης άσκησης του δικαιώματος. Η ημερομηνία αυτή είναι η 23^η Οκτωβρίου 2023, όταν το ελληνικό δημόσιο με επιστολή του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών προέβη σε ρητή δήλωση πρόθεσης άσκησης των warrants. Επομένως, το διάστημα υπολογισμού της αξίας των τίτλων είναι 28.07.2023 – 22.10.2023.
• Ωστόσο, αντί να εφαρμοστεί το χρονικό πλαίσιο που ορίζεται ρητά από το νόμο, χρησιμοποιήθηκε μεταγενέστερο διάστημα, συγκεκριμένα το διάστημα 11.08.2023 – 3.11.2023, το οποίο βασίστηκε σε επιβεβαιωτική επιστολή της 3^ης Νοεμβρίου 2023. Αυτό, όπως αναφέρει ρητά το Ελεγκτικό Συνέδριο, δεν ανταποκρίνεται στο χρονικό πλαίσιο που προβλέπεται από το νόμο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα απώλεια δημόσιου χρήματος 4.26 εκ. ευρώ η οποία οφείλεται στην λάθος αποτίμηση του τιμήματος που έπρεπε να εισπράξει το Ελληνικό Δημόσιο.

Με βάση τα παραπάνω, ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1. Για ποιο λόγο το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών δεν εφάρμοσε το χρονικό διάστημα αποτίμησης των warrants, το οποίο ορίζεται ρητά στο Άρ. 30, Παρ. 3 του Ν4772/2021, όπως διαπιστώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο;

2. Έχει κινηθεί ή προτίθεται να κινηθεί το αρμόδιο Υπουργείο σε οποιαδήποτε νομική ή διοικητική ενέργεια για την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη το δημόσιο από την εσφαλμένη αποτίμηση των warrants;

3. Για ποιο λόγο το ελληνικό δημόσιο επέλεξε να ασκήσει πρόωρα το δικαίωμα απόκτησης περίπου 10% του μετοχικού κεφαλαίου της Aegean, παρ’ ότι υπήρχαν εκτιμήσεις ότι η μετοχή της αεροπορικής εταιρίαςθα συνέχιζε την ανοδική της πορεία έως το 2026, γεγονός που θα περιόριζε τη ζημία για τα δημόσια ταμεία;

4. Με ποια κριτήρια η κυβέρνηση επέλεξε το συγκεκριμένο μοντέλο κρατικής ενίσχυσης (χωρίς μετοχική συμμετοχή, χωρίς εκπροσώπηση στο ΔΣ, χωρίς ρήτρες απασχόλησης κτλ), σε αντίθεση με πρακτικές που ακολούθησαν άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ;

5. Ποιο είναι το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα όλων των άμεσων και έμμεσων ενισχύσεων που έλαβε η Aegean την περίοδο της πανδημίας και ανταποδοτικά οφέλη αποκόμισε το ελληνικό δημόσιο;

Οι ερωτώντες Βουλευτές,

Πέρκα Θεοπίστη (Πέτη)

Αναγνωστοπούλου Αθανασία (Σία)

Αχτσιόγλου Ευτυχία (Έφη)

Δρίτσας Θεόδωρος

Ζεϊμπέκ Χουσεϊν

Ηλιόπουλος Αθανάσιος (Νάσος)

Τζανακόπουλος Δημήτριος

Τζούφη Μερόπη

Τσακαλώτος Ευκλείδης

Φωτίου Θεανώ